Samen voor een mooi en duurzaam Limburg

De Roermondse Ambachtsschool  

Het markante complex van de Ambachtsschool en de Teekenschool op de hoek van de Godsweerdersingel en de Godsweerderstraat is in de regio Roermond een begrip. De monumentale panden zijn gebouwd in de voor die tijd (1905-1908) karakteristieke 'historiserende' stijl. De gebouwen vormen een staalkaart van hoogtepunten op ambachtelijk gebied. Deze stijl verraadt de hand, maar vooral ideeën van dr. Pieter Cuypers.

 

Deze beroemde Roermondse architect maakte in de 19e eeuw naam als schepper van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Daarnaast bouwde hij meer dan 300 kerken en restaureerde o.a. de St. Servaas in Maastricht, de Munsterkerk in Roermond en kasteel De Haar in Haarzuilens.

De Teekenschool en de Ambachtsschool (1908) weerspiegelen Cuypers' architectonische opvattingen: het toepassen van vakwerk gebaseerd op solide ambachtstechnieken, naast een doordachte plattegrond en een heldere constructie. Hij was niet zelf de architect, maar de bouw stond onder zijn supervisie.

 

In een tijd dat de industrialisatie steeds grotere vormen aannam, hamerde Cuypers regelmatig op het belang van goed geschoolde vak- en ambachtslieden. Zo betrok hij veel door de industrialisatie werkloos geworden ambachtslieden bij de uitvoering en aankleding van zijn bouwwerken. Het is dan ook niet vreemd dat de toen al bijna 80-jarige, maar nog altijd vitale en werklustige Cuypers in 1907 werd aangezocht als voorzitter van de Ambachtsschool. Hij bleef dit tot zijn dood in 1921.

 

Tussen de oprichtingsvergadering op 14 februari 1907 en de oplevering enkele dagen voor kerst 1908 lagen slechts 20 maanden! Van zo'n snelheid kunnen moderne bestuurders slechts dromen.

 

De school startte met 32 leerlingen in de vakken smeden, bankwerken, timmeren, meubelmakerij en schilderen. Al snel begon de Roermondse Ambachtsschool haar streekfunctie nadrukkelijk uit te bouwen en werden nieuwe vakken aan het lesprogramma toegevoegd.

 

In 1925 werd de School voor Nuttige en Beeldende Kunsten (Teekenschool) overgenomen. Voortaan werd volledig dag- en avondonderwijs verzorgd tot aan de verhuizing naar de nieuwbouw in de wijk De Kemp in '60-'61. Het gedeeltelijk vrijgekomen gebouw aan de Godsweerdersingel kwam vervolgens in gebruik bij de Streekschool voor Beroepsbegeleidend Onderwijs. In ‘82 verhuisde ook deze school en kwam het gehele complex leeg te staan. Het verval had vervolgens vrij spel. Tot aan de vooravond van de restauratie kon de natuur letterlijk de school ingroeien...

[Cuypers vond dat men de binnensconstructie van een gebouw ook van buiten moest zien. Zijn betekenis voor de architectuur ligt vooral bij de herontdekking van in baksteen gebouwde gewelfconstructies. Zijn voorstellen daartoe werden aanvankelijk door de bouwinspectie afgekeurd, omdat er geen metselaars waren die dergelijk werk naar behoren konden uitvoeren. Pas nadat Cuypers de toepasbaarheid van de stenen kruisgewelven had aangetoond werd er officieel fiat aan gegeven. Dit soort gewelven zijn in de Ambachtsschool te bewonderen. Dat geldt eveneens voor de baanbrekende kleurige decoraties die de constructie van zijn gebouwen benadrukken.

 

De Ambachtsschool vormt met de naastgelegen Teekenschool een architectonisch geheel.

Het gebouw is opgetrokken uit rode baksteen met gele banden. De gevels zijn opgesierd met voorstellingen van de onderwezen ambachten, vervaardigd uit verglaasde tegels. Bij de recente restauratie in 2000 zijn die in ere hersteld, evenals de schilderingen in de hal, het trappenhuis en de gangen. De achter pleisterwerk verdwenen sjabloneerwerken en schilderingen zijn bij de restauratie eveneens gerehabiliteerd.

 

In de voormalige klaslokalen zijn kantoren ingericht die via een nieuwe inpandige gang toegankelijk zijn. Daardoor konden de originele gedecoreerde gangwanden zoveel mogelijk intact blijven. Verder zijn de dakkapellen in de oude staat teruggebracht. Aan de achterzijde is een vluchttrap toegevoegd en tussen de Teeken- en Ambachtsschool is een glazen liftconstructie gebouwd. De moderne uitstraling vormt een fraai contrast met het oude gebouw.

 

Ook instandhouding van natuur-, milieu- en landschaps-waarden getuigt van historisch besef en van een visie op de toekomst. Immers , de mens van de 21e eeuw heeft steeds meer behoefte aan een aangenaam woonklimaat, een aantrekkelijk landschap en natuurbeleving. Deze zijn naast werk, inkomen en cultuur essentiële levens-voorwaarden geworden. Het behoud en de uitbouw van de groene waarden in Limburg krijgt vanuit deze historische omgeving een nieuwe dimensie.

 

 

Een groene toekomst

Het getuigt van visie, moed en historisch besef dat het gemeentebestuur van Roermond na bijna twintig jaar leegstand en de schade van de aardbeving ('92) toch besloot om het monumentale complex te restaureren.

 

De Ambachtsschool kreeg in 2001 een nieuwe bestemming als GroenHuis, een bedrijfsverzamelgebouw waar vijf organisaties zich inzetten voor de bescherming en ontwikkeling van natuur, milieu en landschap in Limburg. Aanspreekpunt en spreekbuis tegelijk, waarbij actieve deelname van mensen bij een groen en duurzaam Limburg het uitgangspunt is. Een centrum voor natuuronderzoek, onderhoud en herstel van natuur en landschap en bescherming van bedreigde planten en dieren, maar ook voor informatie-overdracht, educatie, advies en afstemming.