Pilot Echt-Susteren en Maasgouw afgerond

18 december 2025

In Limburg staat de natuur onder druk, en onze bijen, vlinders en andere bestuivers hebben het zwaar. Maasgouw en Echt-Susteren durfden het aan: zij deden mee met de pilot kansenkaarten en weten nu precies waar hun landschappen het meest profiteren van herstel en uitbreiding. Van bloemenrijke bermen tot oude bosranden: de kaarten laten zien waar Bed & Breakfast-gebieden en verbindende corridors kunnen ontstaan voor een robuust netwerk.

Kansenkaarten: een instrument voor gerichte maatregelen

Om effectief te kunnen handelen, is inzicht nodig in waar maatregelen het meest effect hebben. Wageningen Environmental Research ontwikkelde hiervoor kansenkaarten voor de pilotgemeenten Maasgouw en Echt-Susteren.

De kaarten tonen:

Bed & Breakfast-gebieden (B&B): grote, robuuste leefgebieden die jaarrond voedsel en nestgelegenheid bieden.
Verbindend landschap: kleine lintvormige landschapselementen zoals bermen, slootkanten en kruidenrijke randen die B&B-gebieden verbinden.
Bij-tankstations: kleine plekken in bloemarme gebieden of steden die tijdelijk voedsel bieden en de mobiliteit van bestuivers vergroten.
Door deze bouwstenen ruimtelijk in kaart te brengen, krijgen gemeenten inzicht in hiaten, kansen en prioriteiten voor het versterken van het netwerk.

Methodiek en datagebruik

De kaarten combineren nationale data (zoals LASREG, BIJ12) en gemeentelijke data over groenbeheer en vegetatie. Voor elk van vijf ecoprofielen – grazig droog, grazig nat & droog, bosrand & grazig, heide & stuifzand, bos – is een habitatgeschiktheidsscore opgesteld.

Daarbij zijn twee scenario’s uitgewerkt:

Scenario A – huidige kwaliteit: huidige geschiktheid op basis van beschikbare data.
Scenario B – potentiële maximale kwaliteit: optimale kwaliteit bij verbeterd beheer en bloemrijke vegetatie.

Door beide scenario’s te vergelijken, kunnen gemeenten zien waar kwaliteitsverbetering het meeste effect heeft, bijvoorbeeld door bloemrijke bermen aan te leggen, oude bomen te behouden of verbindende structuren te versterken.

Tijdens een participatieve sessie met gebiedskenners werden de kaarten gevalideerd en verbeterd, waardoor lokale kennis is geïntegreerd in de analyses.

Belangrijkste resultaten voor Maasgouw en Echt-Susteren

Het landschap bevat al belangrijke structuren, zoals Maas- en beekdalen, die fungeren als corridors.
Grote lineaire elementen, zoals bermen, kanaaldijken en uiterwaarden, vormen de ruggengraat van het netwerk.
Verbetering van bestaande elementen en toevoeging van nieuwe B&B-gebieden versterkt het netwerk, maakt het veerkrachtiger en verhoogt biodiversiteit.
Integratie van gemeentelijke data verhoogt de betrouwbaarheid van de kaarten en sluit beter aan bij de praktijk.

Voor het ecoprofiel grazig droog wordt bijvoorbeeld bij optimale kwaliteit een uitbreiding van B&B-gebieden in het zuiden van Echt-Susteren zichtbaar. Voor bos-ecoprofielen kunnen oude bosgebieden beter worden benut en verbonden.

Praktische consequenties en aanbevelingen

Kwaliteitsverbetering: bloemrijke graslanden, extensief maaibeheer, variatie in nat-droog vegetatie, behoud van oude bomen en dood hout.
Uitbreiding: toevoegen van nieuwe B&B-gebieden en verbindende landschapselementen.
Samenwerking: afstemming tussen gemeenten, terreinbeheerders en aangrenzende regio’s, inclusief grenseffecten naar België, Duitsland en Noord-Brabant.

Conclusie

De pilot laat zien dat het Limburgse landschap al een stevige basis biedt voor bestuivers, maar dat gerichte maatregelen het netwerk aanzienlijk kunnen versterken. Kwaliteitsverbetering en strategische uitbreiding, ondersteund door geïntegreerde data en samenwerking over grenzen heen, zijn cruciaal voor een robuust en veerkrachtig bestuiversnetwerk.

Met deze inzichten biedt Zoem Zone Limburg een solide basis voor provinciale uitrol van kansenkaarten en een bloeiend, biodivers landschap dat bijdraagt aan zowel natuur als voedselvoorziening.